Een zaadje planten voor persoonlijke ontwikkeling op de werkvloer

Het is 5.30 uur, begin november. Het is nog donker buiten. Het vroege tijdstip doet me denken aan de tijd dat ik als krantenbezorgster door de straten van mijn geboortedorp fietste. Vandaag mag ik mee op werkinspectie. Met een buik vol jeugdsentiment luister ik naar de enthousiaste verhalen van de werkleider naast me in de auto. De reden dat ik mee mag op werkbezoek is omdat ik binnenkort een training verzorg aan een groep verkeersregelaars. Een beroepstak waar ik bewondering voor heb. Behalve dat ze zich in weer en wind begeven, moeten ze ten alle tijden alert zijn ten gunste van de veiligheid van eenieder in het verkeer. Dat vraagt vaardigheden waar niet eenieder voor in de wieg is gelegd. 

Ik observeer André
We hebben een half uur te rijden alvorens we arriveren op het kruispunt waarvan het de bedoeling is dat het verkeer deels wordt omgeleid. De verkeersregelaars bemannen vandaag met z’n vijven het drukke kruispunt in onze provinciehoofdstad. Eén van hen is André, een enthousiaste vijftigplusser die met plezier zijn werk uitvoert; binnen zitten is niet zijn ding. Hij houdt ervan om heerlijk in de buitenlucht te werken. André is door de wol geverfd, hij weet waar hij het over heeft. Hij oefent dit beroep al enige jaren met plezier uit, dat is hem ook aan te zien wanneer ik hem observeer tijdens het voorbereidende overleg bij de dagstart. Hij is gretig, goed gemotiveerd en laat geen stilte vallen. Bij navraag voert hij zijn opdracht naar eigen zeggen goed uit. En wanneer hij feedback krijgt, kan hij goed zijn eigen zienswijze teruggeven.

De triggers van je interne stoplicht
Inmiddels is het januari en André sluit als laatste in de groep aan. Deze keer zitten we binnen omdat ik een training ‘samenwerken en weerbaarheid’ verzorg. Een training die als doel heeft om je meer (in)zicht te geven op je eigen stress- en emotieregulatie:

• Wat zijn triggers waardoor jouw interne stoplicht op kan lopen tot rood?
• Hoe zorg je ervoor dat dit weer groen wordt?
• Wat heb je nodig, zodat rood niet aan de orde komt maar maximaal oranje kan worden?

Welke kleur past jou als beste vandaag?
Het zijn geen binnenzitters deze mensen. Om hen de ruimte te geven, zodat ze met meer gemak op hun stoel kunnen blijven zitten, nodig ik hen uit om een van de kleurrijke kaarten te pakken die op tafel liggen. Het zijn kaarten die de taal van kleur spreken. Blij aan de voorkant, dankzij het glimlachende gezichtje, en op de achterkant voorzien van betekenisvolle woorden die de kleur van desbetreffende kaart omschrijven. 

André kiest voor blauw als antwoord op de vraag: welke kleur past jou als beste vandaag? Dat dit geen verassing is, weet hij op dat moment niet. Blauw is de kleur die: 

• spraakzaam is
• die met gemak woorden vindt
• graag de boel onder controle wil houden
• je veiligheid laat vinden, zodat je jouw eigen emotionele zekerheid (weer) ervaart

Daarbij heeft blauw als doel om rust en ruimte te brengen, en geeft het lucht aan dat wat jij belangrijk vindt en waar jij dus woorden aan hebt te geven. 

Welk woord valt je op?
Aan het einde van de training vraagt André: “Miranda, maar waarom hebben we nu een kleur uitgekozen?” Ik laat bewust even een stilte vallen en beantwoord dan zijn vraag door hem uit te nodigen om op de achterkant van de blauwe kaart te kijken. “Welk woord valt je op?” vraag ik hem. Hij kijkt aandachtig naar de woorden op de achterkant van zijn blauwe kaart: loyaal, kalm, tolerant, verantwoordelijk, betrouwbaar, stabiel, integer, luisteren, nuchter en diplomatiek.

Hij kiest het woord luisteren. Mijn stilte was een uitnodiging om ruimte te geven aan zijn eigen reflectie, waarna hij zegt: “Misschien mag ik anderen wel meer laten uitpraten.”

De keerzijde van blauw
Het is voor het eerst in de training dat André voor een tijdje stilviel. Alsof hij doorhad wat de keerzijde van blauw is. Blauw kan in de overdrive er namelijk voor zorgen dat je graag dingen naar je eigen hand wilt zetten. Dat je graag regie en controle wilt bewaren en bewaken. Anderen kunnen je dan vooral zien als iemand die de verantwoordelijkheid niet wil loslaten, en delegeren moeilijk vindt. Niet omdat je het persé beter weet of kunt, maar omdat je de ander dit niet toevertrouwt. 

Tijdens deze training is er een zaadje geplant met de bedoeling dat deze tot ontwikkeling komt. Over een paar maanden mag ik weer een nieuwe training verzorgen; ik ben benieuwd hoe het dan met André en zijn blauw gesteld is. 

Zoek je een reflecterende spiegel voor werknemers?
Ben jij werkgever of leidinggevende binnen een bedrijf waar praktisch opgeleide mensen werken? Die graag de handen uit de mouwen steken, maar soms vastlopen in dat wat het werkproces van hen vraagt. Laat me dan eens meekijken. In de functie van reflecterende interventiecoach ben ik een spiegel waarin de werknemers zichzelf bekijken en beluisteren op een wijze zoals ze dat nog niet eerder hebben gedaan. Het levert inzicht in hun eigen functioneren op, waardoor ze eventuele blokkades eerder herkennen. Op deze manier kunnen werk- en samenwerkingsprocessen actief worden verbeterd en neemt het plezier in het werk weer toe.